آشنایی با درمان
مراحل ترمیم زخم: از روز اول تا جای زخم
بدن برای ترمیم زخم برنامه‌ای چهارمرحله‌ای دارد. با شناختن آن می‌فهمید آنچه روی زخم می‌بینید طبیعی است یا نشانه مشکل.
بدن ما برای ترمیم زخم یک برنامه دقیق دارد. شناختن این برنامه کمک میکند بدانید آنچه روی زخم می‌بینید طبیعی است یا نشانه مشکل. در این مقاله مراحل ترمیم را به زبان ساده توضیح می‌دهم؛ همان چیزی که کارشناس زخم در هر جلسه با آن مقایسه میکند.
- ترمیم زخم چهار مرحله همپوشان دارد: بند آمدن خونریزی، التهاب، تکثیر و بازسازی.
- بستر قرمز، مرطوب و دانهدانه (بافت گرانوله) نشانه خوب ترمیم است.
- زخمی که در حدود چهار هفته کوچک‌تر نشود، احتمالاً در مرحله التهاب گیر کرده است.
چهار مرحله ترمیم زخم
۱. بند آمدن خونریزی (هموستاز)
در دقایق اول، رگ‌ها تنگ می‌شوند و پلاکت‌ها لخته می‌سازند. این لخته، اولین داربست ترمیم است.
۲. التهاب
در چند روز اول، گلبول‌های سفید زخم را از میکروب و بافت آسیب‌دیده پاک می‌کنند. کمی قرمزی، گرمی، تورم و درد در این مرحله طبیعی است. مرز این التهاب با عفونت را در مقاله علائم عفونت زخم توضیح داده‌ام.
۳. تکثیر (ساختن بافت جدید)
از حدود روز سوم تا چند هفته، رگ‌های تازه ساخته می‌شوند، بافت گرانوله قرمز حفره را پر میکند، لبههای زخم به هم نزدیک می‌شوند و پوست تازه از لبه‌ها روی زخم پیش میآید. این مرحله بیشترین نیاز را به پروتئین و تغذیه کافی دارد.
۴. بازسازی (بلوغ)
از چند هفته تا یک سال یا بیشتر، بافت جدید محکم‌تر و منظم‌تر میشود. پوست ترمیم‌شده هیچ‌وقت به استحکام کامل پوست اولیه نمی‌رسد، پس محافظت از آن مهم است.
جدول زمانی ترمیم
| مرحله | زمان تقریبی | آنچه می‌بینید |
|---|---|---|
| هموستاز | دقایق تا ساعت‌ها | لخته، بند آمدن خونریزی |
| التهاب | روز ۱ تا حدود ۵ | قرمزی خفیف، تورم، کمی ترشح شفاف |
| تکثیر | روز ۳ تا چند هفته | بستر قرمز دانهدانه، کوچک شدن زخم |
| بازسازی | هفته‌ها تا ماه‌ها | پوست صورتی، بعد کم‌رنگ‌تر شدن جای زخم |
این زمان‌ها برای زخم سالم در بدن سالم است. در دیابت، کم‌خونی، کمبود تغذیه یا خونرسانی ضعیف، هر مرحله طولانی‌تر میشود.
ترمیم اولیه، ثانویه و تأخیری
- ترمیم اولیه: لبه‌ها با بخیه یا چسب کنار هم قرار می‌گیرند؛ مثل بیشتر زخم‌های جراحی.
- ترمیم ثانویه: زخم باز می‌ماند و از کف و لبه‌ها پر میشود؛ مثل زخم بستر، زخم دیابتی یا زخم جراحی باز شده.
- ترمیم تأخیری: زخم چند روز باز می‌ماند تا عفونت کنترل شود، سپس بسته میشود. گاهی وکیوم تراپی در این فاصله کمک میکند.
زخم خوب چه شکلی است؟
| رنگ بستر | معنی |
|---|---|
| قرمز روشن و دانهدانه | بافت گرانوله سالم؛ نشانه خوب |
| صورتی در لبه‌ها | پوست تازه در حال پیشروی |
| زرد یا کرم چسبنده | اسلاف (بافت مرده نرم)؛ نیاز به پاک‌سازی |
| سیاه یا قهوه‌ای سفت | اسکار (بافت مرده خشک)؛ نیاز به ارزیابی |
| قرمز تیره، شکننده، خونریزی‌دهنده | احتمال عفونت یا بیوفیلم |
وقتی ترمیم متوقف میشود
زخم مزمن معمولاً در مرحله التهاب گیر میکند: فشار، قند بالا، عفونت پنهان، بافت مرده یا خونرسانی کم، بدن را مدام در حالت دفاع نگه می‌دارد. کار کارشناس زخم پیدا کردن همین عامل و برداشتن آن است. ۹ عامل رایج را در چرا زخم خوب نمی‌شود بخوانید.
از زخم تا جای زخم
بعد از بسته شدن زخم، پوست تازه چند ماه به مراقبت نیاز دارد: مرطوب نگه داشتن، دوری از آفتاب مستقیم و پیشگیری از فشار و ضربه. در زخم‌های پای دیابتی و زخم‌های بستر، برنامه پیشگیری از برگشت زخم به اندازه خود درمان مهم است. اگر زخمی دارید که مراحل بالا را طی نمی‌کند، در رشت برای ارزیابی از صفحه تماس نوبت بگیرید یا راهنمای جامع کارشناس زخم رشت را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
ترمیم زخم چهار مرحله همپوشان دارد: بند آمدن خونریزی (هموستاز)، التهاب، تکثیر یا ساختن بافت جدید، و بازسازی یا بلوغ بافت.
بستر قرمز روشن، مرطوب و دانهدانه که بافت گرانوله نام دارد و لبههای صورتی که پوست تازه در آن پیش میآید، نشانه ترمیم خوب است.
زخم مزمن معمولاً در مرحله التهاب گیر میکند؛ به دلیل فشار، قند بالا، عفونت پنهان، بافت مرده، خونرسانی کم یا کمبود تغذیه.
ادامه مطالعه
نوبت مشاوره زخم در رشت
هر زخمی که دو هفته بهتر نشده، ارزش یک ارزیابی تخصصی را دارد.