زخم‌های حاد
سوختگی: کمک‌های اولیه درست و مراقبت از زخم سوختگی
آب خنک روان، نه یخ و نه خمیردندان. کاری که در دقیقه‌های اول سوختگی می‌کنید، عمق آسیب و زمان ترمیم را تعیین میکند.
سوختگی با آب جوش، روغن داغ، بخار یا وسایل گرمایشی در خانه بسیار رایج است؛ به‌ویژه برای کودکان و سالمندان. کاری که در دقیقه‌های اول انجام می‌دهید، روی عمق آسیب و زمان ترمیم اثر مستقیم دارد. این راهنما کمک‌های اولیه درست و مراقبت از زخم سوختگی‌های کوچک را توضیح می‌دهد.
- محل سوختگی را حدود ۲۰ دقیقه زیر آب خنک و روان (نه یخ) نگه دارید.
- انگشتر، ساعت و لباس‌های تنگ را قبل از تورم دربیاورید؛ لباس چسبیده به پوست را نکشید.
- روی سوختگی خمیردندان، کره، روغن، تخم‌مرغ یا یخ نگذارید.
کمک‌های اولیه سوختگی در ۲۰ دقیقه اول
- منبع حرارت را قطع کنید و فرد را از محل دور کنید.
- آب خنک روان: حدود ۲۰ دقیقه. این کار تا چند ساعت بعد از سوختگی هم مفید است.
- زیورآلات را دربیاورید پیش از اینکه تورم شروع شود.
- بپوشانید: با یک پوشش تمیز و غیرچسبنده یا حتی یک کیسه نایلونی تمیز، بدون بستن محکم.
- گرم نگه دارید: بقیه بدن را بپوشانید، به‌ویژه در کودکان، تا دچار سرمازدگی نشوند.
- مسکن ساده: در صورت نیاز و بدون منع مصرف.
اشتباهات رایج
- یخ یا آب یخ مستقیم: رگ‌ها را تنگ میکند و آسیب را عمیق‌تر میکند.
- خمیردندان، کره، روغن، ماست یا سیب‌زمینی: گرما را حبس می‌کنند و خطر عفونت را بالا می‌برند.
- ترکاندن تاول‌ها: سقف تاول یک پانسمان طبیعی است.
- پنبه یا گاز کرکی مستقیم روی زخم: الیاف به زخم می‌چسبند.
درجه‌های سوختگی
| عمق | ظاهر | درد | ترمیم |
|---|---|---|---|
| سطحی (درجه یک) | قرمز، خشک، بدون تاول | دردناک | چند روز، بدون جای زخم |
| نیمه‌عمیق سطحی | تاول، صورتی و مرطوب | بسیار دردناک | حدود دو هفته |
| نیمه‌عمیق عمیق | لکه‌لکه قرمز و سفید، کم‌مرطوب | کمتر | طولانی، احتمال جای زخم |
| تمام‌ضخامت (درجه سه) | سفید، چرمی یا سوخته | گاهی بیدرد | معمولاً نیاز به درمان جراحی |
چه سوختگی‌ای نیاز به بیمارستان دارد؟
مراقبت از زخم سوختگی
سوختگی‌های کوچک و سطحی را می‌توان با پانسمان مناسب در خانه یا با چند جلسه مراجعه مراقبت کرد. اصول کلی این است: زخم را تمیز و مرطوب نگه دارید، از پانسمان غیرچسبنده استفاده کنید و علائم عفونت را زیر نظر داشته باشید. پانسمان‌هایی مثل سیلیکونی، هیدروژل یا پانسمان‌های نقره‌دار بر اساس عمق و ترشح انتخاب می‌شوند؛ منطق انتخاب را در راهنمای انواع پانسمان بخوانید. اگر قرمزی گسترش پیدا کرد یا تب آمد، علائم عفونت زخم را جدی بگیرید.
سوختگی‌ای که بعد از دو هفته بسته نشده، احتمالاً عمیق‌تر از ظاهرش بوده و باید دوباره ارزیابی شود. در بیماران دیابتی، حتی یک سوختگی کوچک کف پا با بخاری یا کیسه آب گرم می‌تواند به زخم پای دیابتی تبدیل شود.
پس از بهبود
پوست ترمیم‌شده تا ماه‌ها حساس است: آن را مرطوب نگه دارید، از آفتاب محافظت کنید و اگر جای زخم برجسته یا سفت شد، زودتر برای راهنمایی مراجعه کنید. برای ارزیابی زخم سوختگی در رشت از صفحه تماس نوبت بگیرید و مسیر کامل درمان را در راهنمای جامع کارشناس زخم رشت ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
منبع حرارت را قطع کنید و محل سوختگی را حدود ۲۰ دقیقه زیر آب خنک و روان نگه دارید. از یخ استفاده نکنید و زیورآلات را پیش از تورم دربیاورید.
خیر. سقف تاول مثل یک پانسمان طبیعی از زخم محافظت میکند. تصمیم درباره تاولهای بزرگ یا پارهشده با کارشناس زخم یا پزشک است.
سوختگی صورت، دست، پا، ناحیه تناسلی یا مفاصل، سوختگی بزرگتر از کف دست، سوختگی عمیق یا بیدرد، سوختگی الکتریکی یا شیمیایی و سوختگی در کودکان خردسال، سالمندان و بیماران دیابتی.
ادامه مطالعه
نوبت مشاوره زخم در رشت
هر زخمی که دو هفته بهتر نشده، ارزش یک ارزیابی تخصصی را دارد.