وکیوم تراپی زخم (NPWT) چیست و برای چه زخم‌هایی به کار می‌رود؟

وکیوم تراپی، که در منابع پزشکی با نام «درمان زخم با فشار منفی» یا NPWT شناخته می‌شود، یکی از مؤثرترین ابزارهای ما برای زخم‌های عمیق و پرترشح است. دستگاهی کوچک با فشار منفی ملایم و کنترل‌شده، ترشحات اضافه را از زخم بیرون می‌کشد و محیطی می‌سازد که بافت سالم در آن سریع‌تر رشد می‌کند.

بیماران معمولاً با دو پرسش به این روش می‌رسند: «درد دارد؟» و «یعنی زخمم خیلی بد است؟» پاسخ هر دو معمولاً منفی است. وکیوم تراپی ابزار است، نه نشانه بدتر شدن، و بیشتر بیماران آن را به‌خوبی تحمل می‌کنند.

وکیوم تراپی چگونه کار می‌کند؟

در این روش یک فوم متخلخل یا گاز مخصوص داخل حفره زخم قرار می‌گیرد، روی آن با یک چسب شفاف کاملاً بسته می‌شود و از طریق یک لوله به دستگاه مکش متصل می‌شود. فشار منفی چند کار هم‌زمان انجام می‌دهد:

• ترشحات اضافه و تورم بافت اطراف را کم می‌کند؛ ترشح زیاد یکی از دلایل کند شدن ترمیم است.
• لبه‌های زخم را به هم نزدیک‌تر می‌کند.
• جریان خون موضعی و تشکیل بافت گرانوله (بافت قرمز و دانه‌دانه ترمیم) را تحریک می‌کند.
• زخم را در محیطی بسته و مرطوب نگه می‌دارد و دفعات تعویض پانسمان را کم می‌کند.

برای چه زخم‌هایی مناسب است؟

تصمیم برای وکیوم تراپی پس از ارزیابی کامل گرفته می‌شود. رایج‌ترین موارد استفاده عبارتند از:

• زخم‌های جراحی که باز شده‌اند یا عمداً باز گذاشته شده‌اند؛ درباره آن در مراقبت از زخم جراحی نوشته‌ام
• زخم‌های پای دیابتی پس از کنترل عفونت و پاکسازی
• زخم‌های بستر عمیق (مرحله ۳ و ۴)
• زخم‌های ناشی از ضربه با از دست رفتن بافت
• آماده‌سازی بستر زخم پیش از پیوند پوست و محافظت از پیوند پس از عمل

چه زمانی نباید از وکیوم استفاده کرد؟

به همین دلیل، پیش از شروع وکیوم معمولاً زخم با دبریدمان پاکسازی می‌شود و عفونت تحت کنترل قرار می‌گیرد. انتخاب بیمار مناسب نیمی از موفقیت این روش است.

یک جلسه تعویض پانسمان وکیوم

پانسمان وکیوم معمولاً هر دو تا سه روز یک بار تعویض می‌شود. هر جلسه این مراحل را دارد:

1. خاموش کردن دستگاه و برداشتن آرام چسب و فوم؛ در صورت نیاز فوم را با سرم مرطوب می‌کنیم تا راحت جدا شود.
2. بررسی زخم: اندازه، رنگ بستر، ترشح و پوست اطراف، و ثبت تصویر برای مقایسه.
3. شستشو و در صورت لزوم پاکسازی بافت‌های چسبنده.
4. محافظت از پوست سالم اطراف با فیلم محافظ، برش فوم به اندازه زخم و بستن دوباره.
5. روشن کردن دستگاه و بررسی اینکه سیستم نشتی ندارد.

بیشتر بیماران فقط حس کشش ملایم دارند. اگر زمان برداشتن فوم دردناک باشد، با روش‌های ساده مثل مرطوب کردن فوم یا تنظیم زمان مصرف مسکن، این ناراحتی کنترل می‌شود.

زندگی با دستگاه در خانه

دستگاه‌های قابل حمل به بیمار اجازه می‌دهند درمان را در خانه ادامه دهد. چند نکته مهم:

• دستگاه نباید بیش از حدود دو ساعت در شبانه‌روز خاموش بماند؛ پانسمان خاموش مثل یک پانسمان بسته عمل نمی‌کند.
• صدای هشدار نشتی معمولاً یعنی چسب جایی باز شده است. لبه‌ها را با دست صاف کنید و اگر برطرف نشد، تماس بگیرید.
• اگر مخزن پر شد یا رنگ ترشح به قرمز روشن تغییر کرد، فوراً اطلاع دهید.
• حمام کردن با دستگاه ممکن نیست؛ برنامه بهداشت شخصی را با تیم درمان هماهنگ کنید.

چه نتیجه‌ای انتظار داشته باشیم؟

در بیشتر زخم‌های مناسب، پس از یک تا دو هفته بستر زخم قرمزتر، تمیزتر و کم‌عمق‌تر می‌شود. هدف وکیوم تراپی همیشه بستن کامل زخم نیست؛ گاهی هدف این است که زخم برای مرحله بعد، مثل پانسمان معمولی یا پیوند پوست، آماده شود.

اگر برای زخم خود یا یکی از اعضای خانواده به دنبال وکیوم تراپی زخم در رشت هستید، ابتدا یک ارزیابی کامل لازم است تا مشخص شود این روش برای آن زخم مناسب است یا نه. روند ارزیابی را در راهنمای جامع کارشناس زخم رشت شرح داده‌ام؛ برای نوبت هم می‌توانید از صفحه تماس اقدام کنید.